FRI APR 23 '10 | LOTTE TEN VOORDESTELLING #6 QUICKSCAN #01 SLAAT DE PLANK MISnederlands fotomuseum / quickscan #01 / Afgelopen zondag bij het Nederlands Fotomuseum waren een aantal mensen uit de Nederlandse fotografie uitgenodigd te reageren op een stelling. Die stellingen kwamen vorige week al voorbij bij DUTCH DOC. Dit in het kader van de tentoonstelling Quickscan. De stellingen werden in columnachtige presentaties gebracht tijdens de themamiddag die het museum had georganiseerd. Ook werden een aantal fotografen geïnterviewd over hun werk in de breedste zin van het woord. Omdat de uitwerkingen van de stellingen breder te dragen dan alleen een themamiddag, hebben we 6 dagen op een rij een column, met op dag 7, een conclusie van Frits Gierstberg, de curator van de tentoonstelling. Het staat vrij om te reageren. Hieronder stelling #6 van Lotte ten Voorde. Morgen stelling #3 van Marcel Feil, zondag een slotwoord van Frits Gierstberg.

Afgelopen donderdag interviewde ik fotograaf Herman Van den Boom. Hij werkt al sinds 1971 aan projecten en –misschien nog wel meer- aan het uitbreiden van zijn internationale netwerk. In Nederland en België is hij maar op bescheiden schaal bekend, terwijl hij op internationaal niveau al een aantal succes boekte. Tijdens het festival in Arles bezoekt hij nauwelijks een tentoonstelling; zijn bezigheid daar bestaat uit netwerken. Met Brian Griffin organiseerde hij reeds twee jaar op rij een feestje voor de verzamelde fotografieprofessionals. Maar dat alles vind hij relatief: zo stond hij tijdens FotoFest in Houston gewoon in de rij voor een portfoliobespreking, naast de fotografietop uit Litouwen en Duitsland.

Waarom is dit relevant? Dit is relevant omdat al die internationale contacten je op een andere manier laten denken en kijken. Naar je eigen werk, naar dat van anderen, naar je carrière. Hier in Nederland –en dat geldt waarschijnlijk voor alle (kleine) landen- kijkt men op een bepaalde manier naar een bepaald soort werk. Als je daar niet in past, dan kom je er moeilijk tussen. Of je werk nu goed is of niet.

Gekleurd
Liz Wells constateert in haar kritische introductie op de fotografie, dat elk wetenschappelijk onderzoek gebaseerd is op keuzes door een persoon, waardoor de uitkomst altijd gekleurd is door sociale status, netwerk etc, en de daarmee samenhangende persoonlijke interesses. (Voor sommigen onder u is dit misschien een open deur, maar) Objectiviteit en volledigheid zijn dus maar in zekere mate haalbaar en misschien niet eens nodig. Logischerwijs is ook deze tentoonstelling in hoge mate onderhevig aan de smaak en visie van een groepje mensen dat gelukkig heel breed geïnformeerd is, niet alleen vanwege hun achtergrond en kennis over de geschiedenis van de fotografie, maar ook omdat ze op een plek zitten –namelijk een museum voor fotografie- waar fotografen kind aan huis zijn. De projecten, boeken en voorstellen komen er werkelijk aangewaaid.

Toen het Nederlands Fotomuseum mij benaderde voor het behandelen van een stelling tijdens deze themamiddag, had ik de tentoonstelling nog niet bezocht. Wel had ik al een datum geprikt. Ik hoop namelijk mij ook in een volwassen toekomst staande te kunnen houden in het Nederlandse fotografiecircuit. Om mijn kansen te vergroten moet ik mij zodoende informeren door het lezen van boeken en tijdschriften, het bijwonen van debatten én het bezoeken van tentoonstellingen. Het bezoek aan QUICKSCAN –en feitelijk elke tentoonstelling- wordt zodoende naast een leuk uitje ook een test: heb ik goed opgelet?

Geslaagd!
Eenmaal binnen, bleek ik terecht te zijn gekomen op een feest der herkenning. Ik had reeds kennis genomen van het werk van een ruime meerderheid van de vertegenwoordigde fotografen. Geslaagd! Op Facebook jubelde ik dat het de beste tentoonstelling vond die ik in tijden gezien had. Na een paar dagen echter, zwol een murmelend stemmetje achter in mijn hoofd aan tot hoorbare sterkte. Het zei dat ik misschien te vroeg had gejuicht. Want zijn de samenstellers niet dezelfde mensen wiens boeken, artikelen, debatten en tentoonstellingen ik tot mij neem? Hoeveel had ik zelf ontdekt? En hoeveel meer is er niet gaande? In welke mate let ik op mijn omgeving en in hoeverre volgde ik mijn eigen neus –iets wat de huidige generatie fotografen heel duidelijk onderscheid van eerdere generaties: niet de vorm maar de mentaliteit is wat hen bindt. Met andere woorden: is QUICKSCAN wel compleet?

Het antwoord op die vraag is eenvoudig. Nee, natuurlijk is de tentoonstelling niet compleet, niet in de laatste plaats omdat het een momentopname is en daarmee duidelijk afgebakend in de tijd. De samenstellers hebben bewust een selectie gemaakt uit een groep fotografen die feitelijk nog maar kort werkt, wel aan de weg timmert, maar nog geen vaste plek heeft veroverd. De vraag blijft of dat nodig is: er is immers veel aandacht voor documentaire fotografie in Nederland (volgens sommige cultuurfilosofen de laatste vorm van ‘echte’ fotografie) en ook de rest van het scala wordt in de programmering van de collega-instellingen behoorlijk goed gecoverd. Volledigheid is een mooi, maar moeilijk haalbaar streven in één tentoonstelling, zéker in een landschap dat zo ongelofelijk divers is.

Elke twee jaar
Slaat QUICKSCAN de plank mis? Die vraag is met ‘ja’ en ‘nee’ te beantwoorden. Laat ik voorop stellen dat ik niet alle projecten even interessant of roerend vind en dat mijn oordeel derhalve beïnvloed wordt door mijn persoonlijke smaak. Om antwoord te geven: nee, de spijker is op zijn kop gemept waar het de tentoonstelling an sich betreft. Ik vind het evenwichtig geheel: een consequent uitgewerkt en helder concept, prettig vormgegeven, veel maar niet te zwaar. QUICKSCAN slaat wel mis waar het de frequentie betreft. Ik denk dat het museum moet overwegen om de tentoonstelling niet elke vier (zoals voorgenomen), maar ten minste elke twee jaar plaats te laten vinden. Een soort biënnale met bijbehorende themamiddag en eventueel nog enkele andere programmaonderdelen.

De naam QUICKSCAN suggereert tenslotte een bepaalde vluchtigheid. Bij een tweede keer scannen is het kader anders, vallen er andere details op: misschien zou hetzelfde concept een geheel ander resultaat hebben opgeleverd wanneer anderen hem hadden samengesteld. En als de veranderingen zo snel gaan, is er vast over één jaar ook al weer iets zinnigs te zeggen. De Nederlandse bodem is vruchtbaar bovendien: ondanks verschillende samenwerkingsverbanden is er een grote diversiteit aan onderwerpen en de benadering van het medium: voldoende om uit te kiezen lijkt me.

Mocht de bron toch eerder zijn opgedroogd dan verwacht, dan is er altijd nog de optie om, zoals Herman van den Boom, in Houston in de rij gaan staan voor een frisse blik. Ik ben alvast benieuwd naar de uitkomst.

Lotte ten Voorde is freelance tekstschrijver, educatiemedewerker en organisator binnen de cultuursector en met name geïnteresseerd in fotografie. Zij publiceerde onlangs het boek Door De Lens Van Professionele Fotografen.