MON APR 12 '10 | BEN KREWINKELDOCUMENTAIRE FOTOGRAFIE ALS OPINIESTUKalec soth / discussie / the new york times / Begin deze maand verscheen op de website van The New York Times een multimedia essay van Magnum-fotograaf Alec Soth dat ging over de viering van Mardi Grass (Vette dinsdag) en Ash Wednesday (aswoensdag) in New Orleans. Op zich is dat niet bijzonder, ware het niet dat de plaats van publicatie en de werkwijze van de fotograaf op zijn minst opvallend zijn.

Het bijna 3,5 minuut durende essay ‘Ash Wednesday, New Orleans’, werd namelijk gepubliceerd op de opiniepagina van de krant ‘Opinionator’, een plek waar doorgaans geen stukken van fotojournalisten of documentaire fotografen verschijnen. In het subjectieve essay verkent Soth de grenzen van de documentaire fotografie. Het bestaat uit haast snapshotachtige foto’s die gepresenteerd worden in een dagboekachtige sequentie, die wordt ondersteund door geluid en onderbroken door tussentitels als “I went to New Orleans for Mardi Gras but couldn’t handle all of the communal joy. I decided to spend Fat Tuesday alone in my hotel room watching TV.”

Somber
Deze narratieve, subjectieve en vooral sombere wijze waarop Soth de viering ‘beschrijft’, wordt niet door iedereen onderschreven. Soth brengt bijvorbeeld de daadwerkelijk optochten niet eens direct in beeld. Hij komt zijn hotelbed niet uit en fotografeert een televisieuitzending over Mardi Grass. Voor zijn essay volstaan deze foto’s, ondersteund door geluidsopnamen van de tv-uitzending. Pas op het moment dat Mardi Grass ‘s nachts overgaat in Ash Wednesday verlaat Soth zijn hotel om op straat te fotograferen. Vuilnis, dronken feestgangers en de politie die bezig is de straten schoon te vegen.

Het is de troosteloze nasleep van Mardi Grass waar Soth zich op richt. Dan volgt een portret van een vrouw dat Soth tien jaar eerder op aswoensdag maakte. Dit jaar trof hij haar weer en legde de zichtbaar ouder geworden vrouw, op een identieke wijze vast, al gebruikte hij daarvoor ditmaal enkele seconden film. Deze wordt gevolgd door een slideshow met portretten van kerkgangers die het kruis van as op hun voorhoofd dragen. In de slotsequentie treft Soth in een casino een vrouw, R., die hij eerder fotografeerde bij de kerk. Hij haalt haar over mee te gaan naar het hotel en besluit R. hier wederom te fotograferen en filmen, dit maal liggend op het hotelbed. Soth sluit af met de tekst “As I was photographing her, I realized that R. was a man.”

failed wedding photographer
Voor diegenen die enigzins bekend zijn met het werk van Soth of zich verdiept hebben in fotografie is het essay wellicht interessant, maar niet schokkend. Soth gaat weliswaar een stap verder dan zijn, overigens ook subjectieve, fotoboeken door gebruik te maken van film en geluid, maar het is vooral de wijze van fotograferen die verrast. In plaats van zijn gebruikelijke detailrijke opnames, gemaakt door midden- en grootformaat camera’s, hanteert Soth ditmaal op een ogenschijnlijk snapshotachtige wijze de (digitale) compactcamera om een hevig subjectief essay te produceren waarin hij zich als verteller persoonlijk tussen de zonde en verlossing lijkt te begeven.

Soth is zeker niet de enige fotograaf die op deze wijze fotografeert maar gezien de zeer uiteenlopende reacties op het essay, leidde het bij veel bezoekers tot verwarring, wat het essay extra interessant maakt. Liefhebbers noemen het essay briljant, terwijl anderen in Soth een cynische, nee zelfs ‘a failed wedding photographer’ herkennen. Zij vragen zich af hoe hij als fotograaf zo’n somber beeld van het feest durft te publiceren in een krant. Volgens diezelfde lezers kan de viering van Mardi Grass onmogelijk op een juiste wijze worden vastgelegd vanuit een hotelkamer. De foto’s die Soth op ‘s nachts op straat nam werden volgens anderen genomen in het deel van New Orleans dat tijdens Mardi Grass ‘alleen door toeristen’ wordt bezocht. In het kort wordt Soth verweten dat hij met zijn sombere, persoonlijke foto’s geen ‘echt’ beeld heeft gegeven van de vieringen in New Orleans.

Outside the bubbles
De oorzaak voor de verwarring onder lezers ligt bij de vraag wat Soth nu eigenlijk wil vertellen en waarom hij daar nota bene een krant voor gebruikt. Op zijn weblog Little Brown Mushroom schrijft Soth dat ‘(…) the whole point of the project was to see what happens with an audience outside of the art and photo bubbles.’ Hij vervolgt: ‘For the most part, the Times comments have been about the perceived subject matter and, often, the way I failed to do it justice. But in a sense, many are ‘getting’ the work. As with many projects I’ve done over the last few years, this piece is largely about failure.’

Soth zelf geeft verder aan dat zijn essay niet zonder bedoeling door The New York Times als opiniestuk (editorial) is gepresenteerd. In de autome kunstwereld begeven zich al geruime tijd fotografen die tevens tot het domein van de documentaire fotografie kunnen worden gerekend. In diezelfde wereld zal het subjectieve karakter van Soths essay nauwelijks negatieve reacties oproepen.

Continental show
Het probleem zit hem, zo blijkt uit de vele negatieve reacties op de site van The New York Times, dat het merendeel van de krantenlezers fotografie nog steeds lijkt te koppelen aan begrippen als ‘waarheid’, ‘objectiviteit’ en ‘bewijs’. De rol van de fotograaf is in de ogen van velen nog steeds het verzamelen van een visueel bewijs voor het geschreven verhaal. Soth verdedigt zich op zijn blog dat hij niet streeft naar deze ‘saaie’ vorm van non-fictie en zijn essay zou tot de stroming van het ‘New Journalism’ kunnen worden gerekend.

Toch merkt Leo Hsu op de website Foto8 terecht op, dat de inhoud in het essay wordt overschaduwd door het subjectieve. Desondanks prijst Hsu The New York Times omdat het een fotograaf de mogelijkheid biedt om op de opinipagina een multimedia essay te plaatsen. Daarmee worden deuren geopend voor anderen, ook ‘traditionele’ documentaire fotografen en fotojournalisten, om met audiovisuele middelen een frisse visie op onderwerpen te geven en tegelijkertijd zowel de fotograaf als de lezer de mogelijkheid te bieden om te kunnen ontsnappen aan het juk van de ‘objectieve’ fotografie. Vooralsnog krijgt Soth in ieder geval de ruimte om meerdere multimedia essays onder de naam ‘Continental Show’ te presenteren. Het geheel zal bestaan uit opiniestukken waarin hij zijn visie op de Verenigde Staten kan geven. Wellicht volgen andere kranten en fotografen het voorbeeld van Soth en The New York Times.