SUN APR 25 '10 | FRITS GIERSTBERGCONCLUSIE STELLINGENREEKS QUICKSCANdiscussie / nederlands fotomuseum / quickscan #01 / ‘Een genoegen’, schreef kunstcriticus Hans den Hartog Jager op 9 april jongstleden in NRC Handelsblad, over het werk van de nieuwe generatie Nederlandse fotografen. De criticus die een aantal jaren geleden de fotografische gemoederen behoorlijk in beweging kreeg door fotografen als luie schilders te bestempelen (NRC 26/09/2003), haalde nu de angel uit het debat. Dat was tijdens de Quickscan-middag goed te merken. Zeker, er waren ook kritische opmerkingen, maar echte boosheid was slechts bij één spreker merkbaar (over het kunstonderwijs). En toegegeven, de voorgelegde stellingen waren misschien niet allemaal even sterk, maar niemand greep de aangeboden kans om de knuppel nu eens even stevig in het hoenderhok te gooien. Blijkbaar was dat niet nodig. We kunnen met een gerust hart concluderen dat er veel enthousiasme bestaat over de zich vernieuwende Nederlandse fotografie. Het engagement is zeker niet weg, de fotografen zitten niet stil, de autonome fotografie heeft toekomst.

Radicaal anders
Is het debat hiermee inderdaad ten einde gekomen? Kunnen we nu tevreden zijn? Heeft de fotografie in ons land zich in de afgelopen vijf tot zes jaar wezenlijk en in positieve zin vernieuwd? Het bevestigende antwoord op de laatste vraag was de reden om Quickscan NL#1 te organiseren. Er lijkt sprake van een ‘radicaal’ andere omgang met het fotografische beeld in het werk van een handvol beeldmakers, misschien zelfs van een paradigmawisseling (lees de catalogus voor de details).

Nieuwe lichting
Overigens ging het mij bij de samenstelling nadrukkelijk niet om een ‘nieuwe lichting’ of een ‘nieuwe generatie’ (in de betekenis van een door de leeftijd afgebakende groep) en ook was het niet de bedoeling een tentoonstelling te maken die op de een of andere wijze ‘compleet’ zou moeten zijn. Quickscan NL #1 was en is nadrukkelijk bedoeld als een stelling, een aanzet tot discussie. Om met z’n allen te kunnen praten over welke veranderingen zich voordoen, wat de oorzaak van die veranderingen zou kunnen zijn en wat zij zouden kunnen betekenen (voor de fotografie, de kunst of het beeld meer in het algemeen).

Polderen
Dat het echte debat nu uitblijft, kan verschillende oorzaken hebben. Is de tentoonstelling misschien niet uitdagend genoeg? Zijn we teveel aan het polderen? Of slaat Quickscan NL #1 wel de spijker op z’n kop en moeten we wachten tot de volgende editie (over een jaar of vier) om er weer wat zinnigs over te kunnen zeggen? De tijd zal het leren. Laten we voorlopig niet achter allerlei hypes aanrennen en vooral blijven denken vanuit de inhoud, zoals Hans Gremmen nuchter in een van de interviews opmerkte. Alleen dat kunstonderwijs, hoe krijgen we dát nu in beweging?