SUN JUL 4 '10 | MIRIAM BESTEBREURTJERECENSIE: FUNERAL TRAINkijktip / tentoonstelling / De laatste plek waar je zou denken een prachtige fototentoonstelling te zien: het Amsterdam Uitvaartmuseum ‘Tot Zo Ver ’ op de begraafplaats De Nieuw Ooster in Amsterdam. Het museum heeft een mooie en ook leuke vaste collectie over begrafenisriten en heeft nu voor het programmeren van de tentoonstellingen Erik Kessels als gastcurator aangesteld.

Vroeger was wandelen over een begraafplaats een heel gewone bezigheid, maar nu voelt het vreemd om met de mensen die bloemen voor de graven bij zich hebben op te lopen op zoek naar het museum. Eenmaal gevonden zijn de medewerkers reuze blij met je komst, je kunt leuke gesprekken met ze hebben over de zeer uiteenlopende bezoekers van het museum. Vooral over de gothics die hier ook komen moeten zij wat grinniken.

Funeral Train van Paul Fusco is na ‘Trace Elements’ de tweede tentoonstelling die Kessels programmeerde en een hele bijzondere. Voor het eerst zijn foto’s uit deze legendarische serie in Nederland te zien. Funeral Train ontstond toen Magnum fotograaf Paul Fusco meereisde met de trein die het lichaam van de vermoorde Robert F. Kennedy van New York naar Washington bracht voor de staatsbegrafenis. De laatste keer dat zo’n trein had gereden was voor de begrafenis van Abraham Lincoln. Fusco zat met de rest van de pers in een van de voorste wagons, de kist van Kennedy stond ongeveer halverwege de trein en de familie was de laatste wagon. Fusco keek met verwondering naar de duizenden mensen die langs het spoor bleken te staan om Bobby Kennedy de laatste eer te bewijzen. Hij besloot om het allemaal te fotograferen vanuit het treinraampje. Hij ging hiermee de hele dag door totdat er echt geen licht meer was, vlak voordat zij Washington bereikten.
Bobby Kennedy’s dood in 1968 had zo mogelijk een nog groter effect dan de moord op zijn broer vijf jaar eerder. Bobby Kennedy had zich in dat jaar net kandidaat gesteld voor de presidentsverkiezingen nadat hij als minister zowel in het kabinet van zijn broer en van Lindon Johnson had gezeten. De hoop van vooral arme Amerikanen was op hem gevestigd, zou hij de beloften van zijn broer in gaan lossen? De mensen geloofden het oprecht. Met zijn dood stierf ook de hoop op een Amerika waarin de kansarmen gehoord zouden gaan worden, definitief. Paul Fusco’s beelden tonen dat overduidelijk. Langs de rails zijn het vooral de armen, de minderheden, de zwakken die hun verdriet tonen en hun eer bewijzen. Het is hiermee een van de meest ontroerende en perfecte fotowerken die ik ken.

De Republikeinen deden er na 1968 alles aan om de herinnering aan de Kennedys te doen vervagen. Paul Fusco heeft zelfs tot 1998 moeten wachten totdat zijn serie gepubliceerd zou worden. Pas toen Magnum een nieuwe directeur kreeg bleek dat mogelijk. In de tentoonstelling is een interview met Fusco te zien waarin hij terugkijkt op de reis van de RFK Funeral Train en in zijn stem is nog steeds de ontroering van die dag te horen.

Nederlands Uitvaart Museum Tot Zover, Kruislaan 124, Amsterdam, tot 26 september.

Paul Fusco